Evlilik birliği sona erdiğinde, eşler arasında mal paylaşımı konusu gündeme gelir. Türkiye’de 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında, eşler arasında geçerli olan edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde, evlilik süresince edinilen mallar eşit olarak paylaşılır. Bu kapsamda, katılma alacağı, boşanma veya ölüm nedeniyle mal paylaşımı yapılırken bir eşin diğer eşten talep edebileceği maddi haktır.
Bu yazımızda, katılma alacağı nedir, nasıl hesaplanır, hangi mallar paylaşılır ve dava süreci nasıl işler? gibi sorulara detaylı yanıtlar vereceğiz.
1. Katılma Alacağı Nedir?
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında, bir eşin diğer eşten evlilik süresince edinilen malların yarısı kadar olan hakkını talep etmesi anlamına gelir. Bu, boşanma veya eşlerden birinin ölümü halinde gündeme gelen mal rejimi tasfiyesi sürecinin bir parçasıdır.
Türk Medeni Kanunu’nun 231. maddesi şu şekilde düzenlenmiştir:
“Her eş, diğer eşin edinilmiş malları üzerinde, artık değerin yarısı oranında katılma alacağı hakkına sahiptir.”
Bu hükme göre, evlilik içinde elde edilen tüm edinilmiş malların toplam değeri hesaplanır ve eşit şekilde paylaştırılır.
2. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
Türkiye’de 2002 yılından itibaren yasal mal rejimi olarak “edinilmiş mallara katılma rejimi” kabul edilmiştir. Eğer eşler farklı bir mal rejimi seçmemişse, boşanma veya ölüm halinde bu rejim uygulanır.
2.1. Edinilmiş Mal Nedir?
Türk Medeni Kanunu madde 219’a göre, eşlerin evlilik süresince elde ettiği mal ve gelirler edinilmiş mal sayılır.
Edinilmiş mallara örnekler:
✔ Çalışma karşılığı elde edilen maaş, ücret ve primler
✔ İş yerinden elde edilen gelirler
✔ Emekli maaşı ve sosyal güvenlik ödemeleri
✔ Kira gelirleri
✔ Evlilik sürecinde kazanılan taşınmazlar (ev, arsa vb.)
✔ Banka hesaplarında biriken mevduatlar
2.2. Kişisel Mal Nedir?
Kişisel mallar, eşlerin kendi özel mülkiyetinde olan ve paylaşılması gerekmeyen mallardır.
Kişisel mallara örnekler:
✔ Evlilik öncesi sahip olunan taşınmazlar
✔ Miras veya bağış yoluyla elde edilen mallar
✔ Manevi tazminat alacakları
✔ Kişisel kullanım eşyaları (özel ziynet eşyaları gibi)
Edinilmiş mallar paylaşılırken kişisel mallar hariç tutulur.
3. Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Katılma alacağı hesaplanırken, eşlerin evlilik sürecinde elde ettiği edinilmiş malların toplamı belirlenir ve çıkan artık değer eşit olarak ikiye bölünerek paylaşılır.
Hesaplama adımları:
- Edinilmiş malların toplam değeri belirlenir (Örneğin: 1.000.000 TL).
- Varsa borçlar bu değerden düşülür (Örneğin: 200.000 TL kredi borcu).
- Elde edilen artık değer hesaplanır (Örneğin: 800.000 TL).
- Her eş, artık değerin yarısı kadar katılma alacağı talep edebilir (Örneğin: 400.000 TL).
Eğer malların paylaşımı sırasında eşlerden biri daha fazla edinilmiş mala sahipse, diğer eş bu farkın yarısını katılma alacağı olarak talep edebilir.
4. Katılma Alacağı Davası Nasıl Açılır?
4.1. Katılma Alacağı Davasını Kimler Açabilir?
- Boşanma davası kesinleştikten sonra eşlerden biri katılma alacağı davası açabilir.
- Eşlerden biri vefat etmişse, mirasçılar da katılma alacağı talep edebilir.
4.2. Görevli ve Yetkili Mahkeme
Katılma alacağı davaları, Aile Mahkemelerinde görülmektedir. Eşin ikametgah adresindeki mahkeme yetkilidir.
4.3. Zaman Aşımı Süresi
Katılma alacağı talepleri için boşanma davasının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl içinde dava açılmalıdır.
4.4. Davada Gerekli Belgeler
📌 Boşanma kararının kesinleştiğine dair belge
📌 Edinilmiş malların listesi
📌 Tapu kayıtları, banka hesap dökümleri, maaş bordroları
Katılma alacağı davasında bilirkişi raporları ve mal değerleme uzmanlarının görüşleri önemli rol oynar.
5. Katılma Alacağı Davasında Karşılaşılan Sorunlar
📌 Mal kaçırma (Mal Kaçırma Amacıyla Devir ve Satışlar)
Eşlerden biri, mal paylaşımını engellemek için üzerine kayıtlı malları başkasına devredebilir. Bu durumda, mahkemeye “muvazaa (hileli işlem)” nedeniyle iptal davası açılabilir.
📌 Kişisel mal ve edinilmiş mal ayrımı
Eşler arasında miras, bağış veya kişisel mal olup olmadığı konusunda anlaşmazlık yaşanabilir. Mahkemeler, mali kayıtları inceleyerek karar verir.
📌 Malların değer tespiti
Bilirkişi raporlarında taşınmaz veya araç gibi mal varlıklarının değer tespitinde itirazlar olabilir. Taraflar, mahkemeye ek rapor talebinde bulunabilir.
Sonuç
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında eşlerin evlilik süresince elde ettikleri malların adil bir şekilde paylaşılmasını sağlayan hukuki bir haktır. Boşanma veya ölüm halinde, eşlerden biri diğer eşin edinilmiş mallarının yarısı kadar katılma alacağı talep edebilir.
Ancak, mal kaçırma, kişisel mal ayrımı gibi sorunlar yaşanabileceğinden, uzman bir boşanma avukatından destek almak sürecin sağlıklı yönetilmesi açısından önemlidir.
Konuya ilişkin daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın