Giriş
Kira sözleşmeleri, hem kiracının hem de mal sahibinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen önemli bir hukuki belgedir. Ancak bazı durumlarda yeni yapılan bir kira kontratının geçersiz sayılması ya da iptal edilmesi söz konusu olabilir. Taraflardan biri sözleşmeyi imzaladıktan sonra pişman olabilir ya da sözleşme, hukuka veya iyi niyet kurallarına aykırı şekilde düzenlenmiş olabilir.
Bu yazıda, yeni yapılan kira kontratının hangi durumlarda iptal edilebileceğini, bu işlemin hukuki sonuçlarını, hangi şartlarda geçersiz sayılacağını ve tarafların nasıl hareket etmesi gerektiğini ayrıntılı şekilde inceleyeceğiz.
Konuya ilişkin daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
Kira Sözleşmesi Nedir?
Kira sözleşmesi, bir taşınmazın belirli bir süreliğine kullanımı karşılığında kira bedeli ödenmesini öngören, Borçlar Kanunu hükümlerine tabi bir özel hukuk sözleşmesidir. Kira kontratının yazılı olması şart değildir; ancak ispat açısından yazılı kontrat yapılması tercih edilir.
Yeni Yapılan Kira Kontratı Hangi Durumlarda İptal Edilebilir?
Yeni yapılan bir kira kontratının iptali, bazı hukuki gerekçelere dayanmalıdır. Keyfi nedenlerle yapılan iptaller, sözleşmeye aykırılık teşkil eder ve tazminat sorumluluğu doğurabilir.
1. Taraflar Arasında İrade Sakatlığı Varsa
İrade sakatlığı, Türk Borçlar Kanunu’nun 30 ila 39. maddeleri arasında düzenlenir. Bu kapsamda kira sözleşmesinin iptaline yol açabilecek irade sakatlıkları:
- Hata: Taraflardan biri sözleşme konusunu veya kira bedelini yanlış anlamışsa.
- Hile: Taraflardan biri diğerini kasıtlı olarak kandırarak sözleşmeyi imzalatmışsa.
- Korkutma (ikrah): Zorla, tehdit veya baskı ile sözleşme imzalatılmışsa.
Bu hallerde sözleşme iptal edilebilir.
2. Kanuna veya Kamu Düzenine Aykırılık
Sözleşme içeriği Türk Borçlar Kanunu’na veya diğer kamu düzeni kurallarına aykırıysa sözleşme geçersiz olur.
Örnek:
- Kira bedelinin tamamının elden alınacağını ve belgesiz bırakılacağını şart koşmak.
- Tahliye taahhüdünün kira kontratına aynı anda eklenmesi.
3. Taraflardan Birinin Hukuki Ehliyeti Yoksa
Taraflardan biri (örneğin mal sahibi ya da kiracı) ayırt etme gücünden yoksun ya da kısıtlı ehliyetli ise, yaptığı sözleşme iptal edilebilir.
4. Sahte Vekâlet veya Yetkisiz Temsil Durumu
Ev sahibi adına hareket eden kişinin geçerli bir vekâletnamesi yoksa veya sözleşmeyi yetkisiz olarak imzalamışsa, kontrat geçersizdir.
5. Sözleşmenin Hükümsüzlük veya Butlanla Malul Olması
- Kira sözleşmesi, imzalanmış ancak kira konusu taşınmaz aslında yoksa (örneğin yıkılmış bir bina), sözleşme butlanla geçersiz olur.
- Sözleşme maddeleri açık ve net değilse, bu da geçersizlik sebebi olabilir.
Yeni Yapılan Kira Sözleşmesi Nasıl Feshedilir veya İptal Edilir?
- İptal Gerekçesi Yazılı Olarak Bildirilmeli
- Taraf iptal sebebini ve sözleşmeyi neden geçersiz saydığını yazılı olarak bildirmelidir.
- Delillerle Desteklenmeli
- Hile, tehdit veya hata gibi durumlarda delil sunulmalıdır (mesaj, tanık, kamera görüntüsü).
- Noter Kanalı veya İadeli Taahhütlü Mektup Tercih Edilmeli
- Hukuki geçerlilik açısından bu yollar tercih edilmelidir.
Kira Kontratı İptali Sonrası Ne Olur?
- Kiracı yerleşmemişse: Kontrat iptali ile taşınma yükümlülüğü ortadan kalkar.
- Kiracı yerleşmişse: Mahkemeye başvurarak iptal talebinde bulunmalıdır.
- Mal sahibi dava açarsa: Kiracının kusursuz olduğu ispatlanırsa, tazminat sorumluluğu doğmaz.
Mahkemeye Başvuru Gerekir mi?
Eğer taraflar arasında uzlaşma sağlanamazsa, kira sözleşmesinin iptali için Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurmak gerekir. İptal talepli dava açılabilir veya sözleşmenin geçersizliğinin tespiti istenebilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İmzalanan kira kontratı ertesi gün iptal edilebilir mi?
Evet, eğer haklı bir sebep varsa (örneğin kandırılma, yanlış anlaşılma), sözleşme ertesi gün iptal edilebilir.
2. Kiraya veren vazgeçerse kontrat iptal olur mu?
Hayır, tek taraflı vazgeçme kontratın geçersizliğini doğurmaz. Ancak karşı taraf rıza gösterirse geçerlilik sona erdirilebilir.
3. Noter onayı olmayan kira sözleşmesi iptal edilir mi?
Hayır. Kira sözleşmesinin noter onayı zorunlu değildir. Ancak sahte imzalıysa iptal edilebilir.
4. Ev sahibi adına imza atan kişinin vekâleti yoksa kontrat geçersiz mi?
Evet. Yetkisiz temsil söz konusuysa kontrat geçersiz sayılır.
5. Kiracı kontrat imzaladı ama taşınmadan vazgeçti, ne olur?
Eğer kontratta cezai şart varsa bu şart işletilebilir. Aksi halde mal sahibi zararının tazminini talep edebilir.
6. Kira kontratı feshedilirse depozito geri alınabilir mi?
Evet. Sözleşme iptal edilirse ve kiracı kusursuzsa depozito iade edilmelidir.
Sonuç
Yeni yapılan kira kontratlarının iptali, bazı hukuki gerekçelere dayanmak kaydıyla mümkündür. Özellikle irade sakatlığı, ehliyetsizlik, yetkisiz temsil ve kanuna aykırılık gibi durumlar, sözleşmenin geçersizliğini doğurur. Bu süreçte yazılı bildirim, delil sunma ve gerekirse mahkemeye başvurma gibi adımlar önem taşır. Kira ilişkilerinde hem kiracıların hem de mal sahiplerinin hak kaybı yaşamamak adına dikkatli ve bilinçli hareket etmeleri gerekir.
Bir yanıt yazın